دعای امام سجّاد (ع) در حقّ والدین

 یکی از کتابهایی که من دوست می ­دارم ، صحیفۀ سجّادیّۀ امام علی بن الحسین (ع) است . این کتاب 54 دعا دارد اگر هر هفته یک دعای آن را از خدا بخواهیم تقریباً در یک سال که 52 هفته دارد همۀ این کتاب را خوانده­ ایم یا همۀ این دعاها را از خدا خواسته ­ایم . هر کدام از این دعاها شیرینی و زیبایی خودش را دارد . من یک بار این کتاب را با همان هفته ­ای یک دعا از خدا خوانده ­ام / خواسته ­ام ، یک بار هم در سفر 12 روزه­ ای که خدا با والدینم نصیب کرد ، در مسجدالنّبی و مسجدالحرام از خدا خواسته ­ام . البتّه در سفر دیگری که با همسر و فرزندانم داشتم ، ده مجلّد از « صحیفۀ سجّادیّه » و ده مجلّد از « نیایشهای پیامبر » بُردم تا در مسجدالنّبی و مسجدالحرام بگذارم و بندگانِ خدا آن مفاهیمِ عالی را از خدا طلب کنند که در فرودگاه گرفتند . ان شاء الله که موردِ استفاده قرار گیرد . در وقتهای دیگر به مناسبتی دعایی را انتخاب و زمزمه کرده ­ام .

دعا ، حدیث است و به گفتۀ برخی بزرگان ، دعا از حدیث برتر است چون در حدیث مخاطبِ پیامبر و امام مردم هستند و پیامبر و امام به حُکمِ « تَکلّم علی قَدر العُقول » به اندازۀ فهمِ مردم سخن می ­گوید و چاره ­ای جز استفاده از کلمات و جملاتی در حدِّ درکِ مردم نیست امّا در دعا مخاطب خدای بلندمرتبه است و پیامبر یا امام از کلماتِ غنی و مفاهیمِ عالی بهره می ­برد .

دعای 24 صحیفۀ سجّادیّه در حقِّ والدین است . من سالهاست که این دعا را گاهی می ­خوانم و با خود می ­اندیشم وقتی امام چُنین خواسته ­ای را در حقِّ پدرش « حسین بن علی (ع) » که امام بوده دارد پس وظیفۀ ما سنگین ­تر است و باید در حقِّ والدینِ خود که مقامِ امامت و پیشوایی ندارند داشته باشیم .  

 روزی که پدرم چشم بر هم نهاد تا اُفقهای بهتری را که خدا وعده داده ببیند ، صبحِ فردایش همین دعا را خواندم و وقتی جنازه را برای تشییع به منزل آوردند ، رو به قبله ، رحمت و مغفرت برای والدین آرزو کردم و آنچه را امام زین العابدین برای والدینش از خدا خواسته برای والدینم از خدا طلبیدم .      

یک بار دیگر با امامِ سجّاد همنوا می­ شویم ، من برای والدینم و شما هم برای والدینتان دعا می ­کنیم : 

وَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ لِأَبَوَيْهِ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ

1ـ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ ، وَ أَهْلِ بَيْتِهِ الطَّاهِرِينَ ، وَ اخْصُصْهُمْ بأَفْضَلِ صَلَوَاتِكَ وَ رَحْمَتِكَ وَ بَرَكَاتِكَ وَ سَلَامِكَ .

خدايا، بر محمّد ، بنده و فرستاده‌ ات ، و خاندانِ پاكش درود فرست و برترين درودها و رحمت و بركات و سلامِ خود را ويژۀ آنان ساز .

2ـ وَ اخْصُصِ اللَّهُمَّ وَالِدَيَّ بالْكَرَامَةِ لَدَيْكَ ، وَ الصَّلَاةِ مِنْكَ ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ .

خدايا ، پدر و مادر مرا نيز به بزرگداشت و درودِ خويش مخصوص گردان . اي مهربان ‌ترين مهربانان . 

 3ـ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ أَلْهِمْنِي عِلْمَ مَا يَجبُ لَهُمَا عَلَيَّ إِلْهَاماً ، وَ اجْمَعْ لِي عِلْمَ ذَلِكَ كُلِّهِ تَمَاماً ، ثُمَّ اسْتَعْمِلْنِي بمَا تُلْهِمُنِي مِنْهُ ، وَ وَفِّقْنِي لِلنُّفُوذِ فِيمَا تُبَصِّرُنِي مِنْ عِلْمِهِ حَتَّى لَا يَفُوتَنِي اسْتِعْمَالُ شَيْ‏ءٍ عَلَّمْتَنِيهِ ، وَ لَا تَثْقُلَ أَرْكَانِي عَنِ الْحَفُوفِ فِيمَا أَلْهَمْتَنِيهِ .

خدايا ، بر محمّد و خاندانش درود فرست و در دلم انداز كه هر وظيفه را كه در برابر ايشان بر عهدۀ من است ، بشناسم ، و آگاهی از آن وظيفه را ، به كمال ، در من فراهم آر ، و چُنان كن كه آنچه را به من الهام كرده‌ اي ، به كار بندم ، و توفيق دِه تا آنچه بينشِ آن را به من داده ‌اي ، به جاي آورم ، و چيزي از آنچه به من آموخته ‌اي ، فرو نگذارم ، و اعضاي بدنم از پرداختن به آنچه مرا الهام كرده‌ اي ، در نمانَد .

4ـ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ كَمَا شَرَّفْتَنَا بهِ ، وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، كَمَا أَوْجَبْتَ لَنَا الْحَقَّ عَلَى الْخَلْقِ بسَبَبِهِ .

خدايا ، بر محمّد و خاندانش درود فرست ؛ همچُنان كه ما را به وجودِ او شرافت بخشيدي . بر محمّد و خاندانش درود فرست ؛ آن گونه كه به بركتِ وي براي ما حقّي بر ديگر مردمان واجب كردي . 

 5ـ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي أَهَابُهُمَا هَيْبَةَ السُّلْطَانِ الْعَسُوفِ ، وَ أَبَرُّهُمَا برَّ الْأُمِّ الرَّءُوفِ ، وَ اجْعَلْ طَاعَتِي لِوَالِدَيَّ وَ برِّي بهِمَا أَقَرَّ لِعَيْنِي مِنْ رَقْدَةِ الْوَسْنَانِ ، وَ أَثْلَجَ لِصَدْرِي مِنْ شَرْبَةِ الظَّمْآنِ حَتَّى أُوثِرَ عَلَى هَوَايَ هَوَاهُمَا ، وَ أُقَدِّمَ عَلَى رِضَايَ رِضَاهُمَا وَ أَسْتَكْثِرَ برَّهُمَا بي وَ إِنْ قَلَّ ، وَ أَسْتَقِلَّ برِّي بهِمَا وَ إِنْ كَثُرَ .

خدايا ، چُنان كن كه من از پدر و مادرم چُنان بيم نمايم كه از پادشاهِ خودكامه ، و به آن دو همچون مادري بس مهربان و دلسوز نيكي كنم ، و فرمانبرداري از پدر و مادر و نيكي كردنِ من در حقّ ايشان را براي من از خواب در چشمِ خواب آلودگان شادي‌ آورتر ، و از آبِ خُنك در كامِ تشنگان گواراتر ساز ، تا خواهش ايشان را بر خواهشِ خود ترجيح دهم ، و خُرسندي آنان را بر خُرسندي خود مقدّم دارم و نيكي آن دو در حقِّ خودم را بسيار بينم ، اگر چه اندك باشد ، و نيكي خود در حقّ آنان را اندك بينم ، اگر چه بسيار بُوَد .

6ـ اللَّهُمَّ خَفِّضْ لَهُمَا صَوْتِي ، وَ أَطِبْ لَهُمَا كَلَامِي ، وَ أَلِنْ لَهُمَا عَرِيكَتِي ، وَ اعْطِفْ عَلَيْهِمَا قَلْبي ، وَ صَيِّرْنِي بهِمَا رَفِيقاً ، وَ عَلَيْهِمَا شَفِيقاً .

خدايا ، آواي مرا در برابرِ ايشان نرم و آهسته گردان ، و سخنم را خوشايندشان ساز ، و مرا با آن دو نرمخو كن ، و مرا دلسوزِ ايشان قرار ده ، و چُنان كن كه با آنان خوشرفتار و غمخوار شوم .

 7ـ اللَّهُمَّ اشْكُرْ لَهُمَا تَرْبيَتِي ، وَ أَثِبْهُمَا عَلَى تَكْرِمَتِي ، وَ احْفَظْ لَهُمَا مَا حَفِظَاهُ مِنِّي فِي صِغَرِي .

خدايا ، آن دو را ، به پاسِ آنكه پرورشم داده ‌اند ، نيك پاداشي ده و چون مرا عزيز و گرامي داشته ‌اند ، ثوابي بزرگ عطاشان كن ، و در مقابلِ حفظ و حمايتِ من در خُردي ، جانبِ ايشان را نگاه دار .
8ـ اللَّهُمَّ وَ مَا مَسَّهُمَا مِنِّي مِنْ أَذًى ، أَوْ خَلَصَ إِلَيْهِمَا عَنِّي مِنْ مَكْرُوهٍ ، أَوْ ضَاعَ قِبَلِي لَهُمَا مِنْ حَقٍّ فَاجْعَلْهُ حِطَّةً لِذُنُوبهِمَا ، وَ عُلُوّاً فِي دَرَجَاتِهِمَا ، وَ زِيَادَةً فِي حَسَنَاتِهِمَا ، يَا مُبَدِّلَ السَّيِّئَاتِ بأَضْعَافِهَا مِنَ الْحَسَنَاتِ .

خدايا ، هر آزاري كه از من به آن دو رسيده ، و هر ناپسندي كه از من در حقِّ ايشان سر زده ، و هر حقّي از آن دو را كه من تباه كرده‌ ام ، همه را سببِ آمرزشِ گناهان‌شان و بلندي مرتبه‌ شان و افزوني حَسَناتشان قرار ده ؛ اي آن كه بدي‌ها را به چندين برابر نيكي‌ها دگرگون مي ‌سازي .

9ـ اللَّهُمَّ وَ مَا تَعَدَّيَا عَلَيَّ فِيهِ مِنْ قَوْلٍ ، أَوْ أَسْرَفَا عَلَيَّ فِيهِ مِنْ فِعْلٍ ، أَوْ ضَيَّعَاهُ لِي مِنْ حَقٍّ ، أَوْ قَصَّرَا بي عَنْهُ مِنْ وَاجِبٍ فَقَدْ وَهَبْتُهُ لَهُمَا ، وَ جُدْتُ بهِ عَلَيْهِمَا وَ رَغِبْتُ إِلَيْكَ فِي وَضْعِ تَبعَتِهِ عَنْهُمَا ، فَإِنِّي لَا أَتَّهِمُهُمَا عَلَى نَفْسِي ، وَ لَا أَسْتَبْطِئُهُمَا فِي برِّي ، وَ لَا أَكْرَهُ مَا تَوَلَّيَاهُ مِنْ أَمْرِي يَا رَبِّ .

خدايا ، اگر پدر و مادرم با من به تندي سخن گفتند و رفتار نابجايي كردند ، يا حقّي از من تباه نمودند و يا در وظيفۀ‌ خويش در قبالِ من كوتاهي ورزيدند ، من همۀ خطاهاي ايشان را بخشيدم و با اين كار بزرگ‌شان داشتم . از تو مي ‌خواهم كه آن دو را ، به سببِ آنچه در حقّ من كرده‌ اند ، گرفتار نسازي ، كه من در خيرخواهي ايشان ترديد ندارم و نمي ‌پذيرم كه در خوبي كردن به من درنگ كرده باشند ، و دلگير نيستم كه آن دو كارهاي مرا عهده ‌دار بوده‌ اند ، اي پروردگارِ من ؛ 

10ـ فَهُمَا أَوْجَبُ حَقّاً عَلَيَّ ، وَ أَقْدَمُ إِحْسَاناً إِلَيَّ ، وَ أَعْظَمُ مِنَّةً لَدَيَّ مِنْ أَنْ أُقَاصَّهُمَا بعَدْلٍ ، أَوْ أُجَازِيَهُمَا عَلَى مِثْلٍ ، أَيْنَ إِذاً يَا إِلَهِي طُولُ شُغْلِهِمَا بتَرْبِيَتِي وَ أَيْنَ شِدَّةُ تَعَبهِمَا فِي حِرَاسَتِي وَ أَيْنَ إِقْتَارُهُمَا عَلَى أَنْفُسِهِمَا لِلتَّوْسِعَةِ عَلَيَّ .

زيرا گزاردنِ حق ايشان بر من واجب ‌تر است ، و نيكي آن دو با من ديرينه ‌تر ، و منّت‌شان بر من بيش‌ تر از آنكه بخواهم آنان را به عدالت قصاص كنم ، يا آن كنم كه آنان كرده ‌اند . اي معبودِ من ، اگر چُنين كنم ، پس آن روزهاي بسيار كه در پرورشِ من سر كرده ‌اند و آن همه سختي كه در نگهداريِ من به جان خريده ‌اند و آن همه رنج و ناداري كه بر خود روا داشته ‌اند تا من در آسايش به سر برم ، چه خواهد شد ؟

11ـ هَيْهَاتَ مَا يَسْتَوْفِيَانِ مِنِّي حَقَّهُمَا ، وَ لَا أُدْرِكُ مَا يَجبُ عَلَيَّ لَهُمَا ، وَ لَا أَنَا بقَاضٍ وَظِيفَةَ خِدْمَتِهِمَا ، فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ أَعِنِّي يَا خَيْرَ مَنِ اسْتُعِينَ بهِ ، وَ وَفِّقْنِي يَا أَهْدَى مَنْ رُغِبَ إِلَيْهِ ، وَ لَا تَجْعَلْنِي فِي أَهْلِ الْعُقُوقِ لِلْآبَاءِ وَ الْأُمَّهَاتِ يَوْمَ تُجْزَى كُلُّ نَفْسٍ بمَا كَسَبَتْ وَ هُمْ لَا يُظْلَمُونَ .

نه ، هرگز نتوانند همۀ حق خود را از من دريافت كنند ، و من نيز نتوانم حقّ ايشان بر خود را به شايستگي بگزارم و وظيفۀ خدمتگزاري به آن دو را به جاي آورم . پس بر محمّد و خاندانش درود فرست و ياري‌ ام فرما ـ اي بهترين كسي كه همه از او مدَد خواهند ـ و توفيقم ده ـ اي راهنماتر كسي كه بدو روي آورند ـ و در آن روز كه « هر كس به سببِ آنچه كرده است ، پاداش بيند و بر ايشان ستم نرود » ، مرا از كساني قرار مده كه پدران و مادران خود را نافرماني كرده‌ اند .

12ـ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ ذُرِّيَّتِهِ ، وَ اخْصُصْ أَبَوَيَّ بأَفْضَلِ مَا خَصَصْتَ بهِ آبَاءَ عِبَادِكَ الْمُؤْمِنِينَ وَ أُمَّهَاتِهِمْ ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ .

خدايا ، بر محمّد و خاندانش درود فرست و پدر و مادر مرا به برترين پاداشي كه ويژۀ پدران و مادرانِ بندگانِ مؤمن خود كرده ‌اي ، ويژه گردان ، اي مهربان‌ ترينِ مهربانان .

13ـ اللَّهُمَّ لَا تُنْسِنِي ذِكْرَهُمَا فِي أَدْبَارِ صَلَوَاتِي ، وَ فِي إِنًى مِنْ آنَاءِ لَيْلِي ، وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ مِنْ سَاعَاتِ نَهَارِي .

خدايا ، چُنان كن كه پس از هر نمازِ خود ، و در هر زمانِ ديگري از شب ، و در هر ساعتي از روز ، به يادِ آنان باشم .

  14ـ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ اغْفِرْ لِي بدُعَائِي لَهُمَا ، وَ اغْفِرْ لَهُمَا ببرِّهِمَا بي مَغْفِرَةً حَتْماً ، وَ ارْضَ عَنْهُمَا بشَفَاعَتِي لَهُمَا رِضًى عَزْماً ، وَ بَلِّغْهُمَا بالْكَرَامَةِ مَوَاطِنَ السَّلَامَةِ .

خدايا ، بر محمّد و خاندانش درود فرست و مرا به سببِ دعايم در حقّ ايشان بيامُرز ، و از آنان به سببِ نيكي‌هايي كه در حقّ من مي ‌كنند ، درگذر ؛ گذشت و آمرزشي بايسته . و به شفاعتِ من ، از آن دو خشنود باش ؛ خشنودي ‌اي به كمال و شايسته . و با گراميداشتِ خود ، آنان را به سَراي رستگاري و سلامت وارد كن .

15ـ اللَّهُمَّ وَ إِنْ سَبَقَتْ مَغْفِرَتُكَ لَهُمَا فَشَفِّعْهُمَا فِيَّ ، وَ إِنْ سَبَقَتْ مَغْفِرَتُكَ لِي فَشَفِّعْنِي فِيهِمَا حَتَّى نَجْتَمِعَ برَأْفَتِكَ فِي دَارِ كَرَامَتِكَ وَ مَحَلِّ مَغْفِرَتِكَ وَ رَحْمَتِكَ ، إِنَّكَ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ ، وَ الْمَنِّ الْقَدِيمِ ، وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ .

خدايا ، اگر آمرزشِ تو پيش از من به ايشان رسيده است ، پس آن دو را شفيع من گردان ، و اگر آمرزشِ تو پيش از آن دو به من رسيده است ، پس مرا شفيعِ ايشان كن ، تا به لطف و مهرباني تو در خانۀ گذشت و بخششِ تو و در منزلِ آمرزش و رحمتِ تو گِرد هم آييم كه تو داراي بخششِ بزرگ و نعمتِ فراوان هستي و تو مهربان ‌ترينِ مهرباناني .