وقتی مردم فرومد از گذشته­ ها سخن می ­گویند گاهی هم از « سالهای تُرکمانی » حرف می ­زنند از اینکه در آن سالها تُرکمنها به این نواحی حمله می ­کردند ، قتل و غارت می ­کردند ، گلّۀ گوسفندان را به یغما و زن و دخترِ مردم را به اسارت می­ بردند . از اینکه زنی یا دختری از « علی ­آباد » با خود بُرده ­اند ، از اینکه بعضی فرومدیها که سالیانِ بعد به سمتِ تُرکمان صحرا و ... برای تجارت و سودا رفته ­اند ، بعضی از آن زنها و دخترها را شناخته­ اند که آنجا تشکیل خانواده داده ­اند . از اینکه « نصرت لشکر » در « دَهنه » به تُرکمنها کَمین زده و یک نفر از آنها را کُشته است و آنها فرار کرده ­اند . « قبر تِرکِمو » در میانِ راه فرومد و علی ­آباد حکایت از همان دوران دارد ، هنگامی که ما بچّه بودیم یادم هست وقتی به علی ­آباد می ­رفتیم یا بر می­ گشتیم ، قبل از سوار شدن بر ماشین بعضی سنگ بر می ­داشتند تا به سمتِ « قبرِ تِرکمو » پَرت کنند ، در واقع کُپّه ­ای سنگ هم در آنجا جمع شده بود .

گیاهی بیابانی و خاردار به نامِ « کَغزیل » که محصولش گِرد و خارهایش شبیه جوجه­ تیغی و به اندازۀ توپ تنیسِ روی میز است در فرومد کلّه ترکمانی نام دارد ! به احتمالِ زیاد به جهتِ شباهتِ آن با کُلاه تُرکمنهاست .

در هر صورت حملۀ تُرکمنها به منطقۀ فرومد قسمتی از تاریخِ تلخِ فرومد است . شما در اینجا گهگاهی بعضی از این خاطراتِ تلخ را خواهید خواند . این را هم گفته باشم که این دزدی و چپاولِ گروهی از تُرکمنها در آن سالها به معنای رضایت همۀ تُرکمانها به این کار نیست . به هر حال در هر طایفه ­ای ممکن است عدّه ­ای کم یا زیاد از اَشرار هم باشند .

تُرکمانها و عبّاس­ آباد

اهالی و سکنۀ عبّاس ­آباد از گُرجیها هستند که پادشاهانِ صفویّه آنها را برای آبادی این نقطه آورده سُکنی داده ­اند . به قدرِ یک ­صد خانوار حالا باقی هستند و نسبت به سایرِ جاها اهالی آنجا مقبول و سفید هستند و سیورسات و نان و غیره هم رعایا خیلی حاضر کرده بودند و خودشان زراعت ندارند . از دو سه فرسخی می­ خرند می­ آورند برای زوّار و متردّدین حاضر می ­کنند . اوقاتی که طایفۀ تُرکمان به دستِ روسها گرفتار بودند و این صفحات امنیّت نداشت اکثرِ اوقات تُرکمانها اینها را تاخت و تاز می­ کردند و اسیر می ­نمودند . حالاها بحمدلله امنیّت حاصل است . و از وقتی که روسها به طرفِ آخال و عشق ­آباد آمده ­اند این جسارتهای تُرکمانها موقوف شده . و عبّاس ­آباد دو قلعه دارد یکی بزرگتر و یکی هم قلعۀ کوچکتر است که در آن تلگرافخانه ساخته بودند ، بعد موقوف شد که در مزینان و میاندشت دستگاه تلگراف گذاشته ­اند . 

روزنامه سفر خراسان به همراه ناصرالدّین شاه ، میرزا قهرمان امین لشکر ، به کوشش ایرج افشار ـ محمّدرسول دریاگشت ، انتشارات اساطیر ، چاپ اوّل 1374 ، ص 206