از « و اِن یَکاد » تا چوب « علف خرس »
یک روز در فرومد سر درب خانه ها را نگاه می کردم ، در میان تابلوهای نصب شده ، بیشتر تابلو آیۀ « اِن یَکاد » بود و بعضی هم « آیة الکرسی » و ... برخی هم شاخه ای از درختِ « علف خرس » نصب کرده بودند البتّه من جلوترها یک قطعه استخوان یا شاخ گوسفند هم بر سر درب بعضی خانه ها دیده بودم . مبنا و ملاک این کارها چیست ؟
آیا آیه « وَ اِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِاَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَ يَقُولُونَ اِنَّهُ لَمَجْنُونٌ » ، ( قلم ، 68 / ٥١ ) خاصیّت جلوگیری از چشم زخم دارد ؟
ـ ما تا حالا به مدرکی ( حدیثی ، جمله ای ) برخورد نکرده ایم که دلالت کند و بگوید از این آیه برای چشم زخم استفاده کنید . اینکه چشم زخم حقیقت است یا نه ، یک مسئله است ( فرضاً حقیقت است و لو در بعضی از افراد ) و اینکه این آیه برای دفع چشم زخم باشد مسئله دیگری است . چیزی که از طرف پیغمبر یا ائمّه به ما نرسیده باشد ، از پیش خود نباید بتراشیم . نظر به اینکه روح مردم برای چُنین چیزی آمادگی دارد [ آن را از پیش خود می سازند .]
از شعارهایی که مردم انتخاب می کنند روحیه مردم را می شود شناخت . ما در قرآن آیه زیاد داریم ، آیاتی که برای شعار قرار دادن فوق العاده عالی است ، جمله های زیادی داریم از پیغمبر و ائمّه ؛ ولی هیچ آیه ای به اندازه آیه « وَ اِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا » در میان مردم برای شعار رایج نشده است . در هر خانه ای که بروی می بینی یک « وَ اِنْ يَكَادُ » آن جا زده اند ، یعنی چشم تو کور که خانه و زندگی من را می بینی ، این تابلو را اینجا نصب کرده ام برای اینکه چشم تو کور باشد . این امر یک حالت خود خواهی در مردم از یک طرف و یک حالت بدبینی به دیگران از ناحیه دیگر را نشان می دهد .
شما همه شهر تهران را بگردید ، به ندرت دیده می شود که در خانه ای مثلاً آیه « ... هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ ... » ، ( زمر ، 39 / 9 ) تابلو شده باشد .
برای شعار چه از این بهتر : « ... هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ ... » ؟
برای شعار چه از این بهتر : « ... اِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ ... » ، ( حجرات ، 49 / ١٣ ) ؟
اینقدر هست الی ما شاء الله ، آیاتی که انسان هر وقت یکی از آنها را نگاه کند برای او یک درس و آموزش است . اینها را انسان نمی بیند ولی در هر خانه ای که بروید آیه « وَ اِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا » را می بینید . یعنی که ؛ منم که خداوند چُنین نعمتهایی به من داده و تویی که چشم شور داری و می خواهی چشم زخم به ما بزنی ؛ برای اینکه جلوی چشم شور تو را گرفته باشم این تابلو را در این جا نصب کرده ام ؛ و شاید کمتر خانه ای است که چُنین چیزی در آن نباشد .
[ آشنایی با قرآن ( 8 ) ، شهید مرتضی مطهری ، انتشارات صدرا ، چاپ اوّل ، 22 بهمن 1378 ، ص 334 ـ 335 ]
myaghoutian@yahoo.com