خطّه فریومد/ فرومد  (تاریخی،علمی،فرهنگی)

شیخ حامد واعظی کاظمی « سبزواری »

( 1329 ـ 1410 ق )

شیخ حامد فرزند عبدالقاهر و نوه علی­ اصغر سبزواری­ کاظمی ملقّب به « واعظی » ، از علمای معاصر قم بود . در رجب 1329 ق در کاظمین « عراق » متولّد گردید .

در سنّ 13 سالگی به سامرّاء رفت و مقدّمات را در آنجا آموخت و در سنّ 17 سالگی به تهران مهاجرت کرد . سطوح را نزد آیت ­الله سیّد ابوالقاسم کاشانی تلمّذ کرد ، سپس جهت وعظ و ارشاد عازم خراسان « فرومد » سبزوار شد ولی در پی مخالفت با دستگاه  حکومتی آن روز ( پهلوی ) به زندان افتاد و پس از آزادی به زادگاهش بازگشت و از محضر آیت­ الله شیخ فاضل لنکرانی « مقیم کاظمین » استفاده نمود و به ترویج مذهب و پرورش جوانان و تدریس همّت گماشت . در سال 1398 ق در پی فشارهای دولت عراق به ایران مهاجرت کرد و در قم سکونت اختیار نمود .

از آثار او 

1 ـ شرح البهجة المرضیّة ( سیوطی )

2 ـ شرح تبصرة المتعلّمین

سرانجام عصر روز شنبه 27 ربیع الاوّل 1410 ق مطابق با 6 آبان 1368 ش به سنّ 81 سالگی در یکی از بیمارستانهای تهران در گذشت و جسدش عصر روز یکشنبه در قم تشییع و در صحن حضرت معصومه علیه­السّلام به خاک سپرده شد .    

فرزندانش

1 ـ علّامه شیخ نورالدّین واعظی

2 ـ علّامه شیخ شمس ­الدّین

خاطرات

« نگارنده » اواخر عمر مترجم له را درک کردم ، مردی بسیار متین ، سنگین و موقّر بود ، گاهی اوقات به منزل دوستان و علماء می ­رفت .

به همین جهت نخستین بار ایشان را در منزل آیت ­الله سیّد محمّد شاهرودی ( دام ظلّه ) زیارت کردم . یک مرتبه هم همراه عدّه­ ای از اهالی کاظمین در روز عید قربان به زیارتشان شتافتم و با کهولت سنّ که بر بدنش حاکم بود از همه شخصاً پذیرایی نمود . و در همان سال موفّق شدم در مجلس روضه ای که در ماه محرّم الحرام منعقد می­ ساخت شرکت نمایم ، و در سالهای بعد هم شرکت جستم .

مردی با حقیقت و صفا بود ، قدّی خمیده و محاسنی سفید و قیافه گیرایی و جاذبه شدیدی داشت . همیشه در حال ذکر و یاد الله بود و میهمانان خود را از نصایح پدرانه و حکیمانه بهره­ مند می­ نمود . و همواره به جوانان نصیحت می ­کرد که از ایّام جوانی خویش تمام استفاده را ببرند . یکی از شاخص ­ترین دست ­پروردگان ایشان مرحوم حجة الاسلام سیّد علی علوی بود که تا آخر ایّام عمر از وی به نیکی یاد می ­کرد . متأسّفانه در اواخر عمر بیماری بر بدنش غلبه کرد و در منزل بستری بود .

[ تربت پاکان قم ، مجلّد اوّل ، شرح حال مدفونین در سرزمین قم ، عبدالحسین جواهرکلام ، انتشارات انصاریان ، قم ، چاپ اوّل ، 1382 ، صص 499 ـ 501 ]

مطالب زير در تكميل متن مذكور نوشته مي شود .

ـ مرحوم « خديجه » خواهر مرحوم « كربلا غلام فلّاح » همسر اوّل مرحوم « شيخ حامد » بوده است و نتيجه اين ازدواج 3 فرزند بوده است .

ـ مرحوم « رقيّه » خواهر مرحوم « شيخ محمّد سعيدي » همسر دوم مرحوم « شيخ حامد » بوده است و نتيجه اين ازدواج 14 فرزند بوده است .

ـ مرحوم « ربابه » ( متولّد اوّل جوزا 1275 ـ متوفّي 13 / 9 / 1370 ) خواهر مرحوم « شيخ حامد » همسر مرحوم « كربلا غلام فلّاح » ( متولّد سوم حوت 1270 ـ متوفّي 3 / 8 / 1366 ) بوده است .

« ربابه » در 17 سالگي و « كربلا غلام » در 23 سالگي در سال 1292با هم ازدواج كرده و حاصل آن ، مرحوم « حاجي رضا فلّاح » بوده است .

ـ منزلي كه در « سرحمّام » در ضلع جنوب غربي چنار ، بازسازي شده و از مرحوم « شيخ / حاجي رضا فلّاح » است ابتدا از مرحوم « شيخ حامد » بوده و هنگام اقامت در فرومد ، در آنجا ساكن بوده است . در واقع « شيخ رضا فلّاح » حياطِ مذكور را از دايي اش « شيخ حامد » خريده است .

ـ شيخ حامد گرچه متولّد « كاظمين » بوده امّا همانطور كه گفته شده : ( شیخ حامد فرزند عبدالقاهر و نوه علی­ اصغر سبزواری­ کاظمی ملقّب به « واعظی » ) است ، پدرش از فرومد به كاظمين عراق رفته و در آنجا با دختري اصفهاني ازدواج كرده ، پدر بزرگ شيخ حامد هم فرومدي / سبزواري بوده است .

[ چون فـرومـد از توابع سبـزوار بوده است ، بعضي فـرومـديها در جاهاي ديگر ، سبـزواري ناميده مي شدند . نام مرحوم شيخ محمّد عزيزي هم در كتاب تفسير « الجديد في تفسير القرآن المجيد » شيخ محمّد سبزواري ثبت شده است . ]

ـ نام پدر « شيخ حامد » ، « عبدالقاهر » نبوده بلكه « عبدالقهّار » بوده ، در سايت « آيت الله شمس الدّين واعظي » نام پدر و پدر بزرگش اين گونه نوشته شده است . « آية الله الشيخ حامد نجل الخطيب البارع الشيخ عبد القهّار الواعظي ( قدّس سرّه ) . »

ـ‌ آية الله العظمى شمس ­الدّين الواعظي از مراجع نجف در سایت رسمی خود ، از مرحوم پدرش به عنوان استاد خود یاد کرده است .

نتيجه : « شيخ حامد » اصالتاً فرومدي است و آن گونه كه نويسنده محترم « تربت پاكان قم » نوشته گذرا براي وعظ به « فرومد » يا آن گونه كه او نوشته « فرند » نيامده است . فرزندان آن مرحوم هم فقط دو تن نيستند . به عنوان مثال ؛ آقاي « عماد واعظي » يكي از فرزندان آن مرحوم ، عكس پدرش را در اختيار « خطّه فريومد / فرومد » قرار داد .