نگاهی به دو کتاب کودکانه / 2
و حالا نگاهی داریم به کتابِ « ابن یمین فَریُومَدی »

در صفحۀ 16 نوشتِه شده است : به هر چه خدا روزی تو قَرار داده خُشنود باش و مطمعن باش آنکه تو را به دُنیا آورده ، روزی تو را فراهم خواهد کرد .
ـ مطمئن درست است نه مطمعن !
ـ « آن » در اینجا صِفَت اِشارِه و جانِشینِ ضَمیر است به مَعنایِ « کسی » بَنابر این موصول / رَبط نیست که پیوسته نوشته شود .
زبان و نگارش فارسی ، ص 11 ـ غلط ننویسیم ، ص ص 10
............................................................
در صفحۀ 14 و 22 نوشته شده است : لبخند زنان ، تیز هوش ، عالم گرد
در صورتی که اینها یک « کلمۀ مُرَکَّب / اسم » است ، نه دو « کلمه / اسم » و باید چسبیده نوشته شود : لَبخندزَنان ، تیزهوش ، عالَمگَرد
راهنمای ویرایش ، ص 13
............................................................
در صفحۀ 10 نوشته شده است : سالهای خیلی دور در روستای فَریُومَد از تَوابعِ شهرستانِ مَیامی پسری در خانواده ای اهلِ شعر و اَدَب و هُنر به دُنیا آمد .
ـ بینِ فَریُومَد و شهرستانِ میامی هماهنگی ( تَناسُب / هارمونی ) وجود ندارد چون در آن سالها حتّی شاهرود و بَسطام هم از تَوابعِ خُراسان بوده است .
............................................................
قبل از فهرستِ مَطالب و در پُشتِ جِلد کتاب نوشته شده است : « ابن یمین فَریُومَدی با نامِ کاملِ فَخرالدّین محمود بن یمین طُغرایی ، شاعر و قِطعِه سرای مشهورِ قَرنِ هشتم ایران بود . »
ـ مگر الآن نیست ؟! شاعر و قِطعِه سرای مشهورِ قَرنِ هشتم است .
ـ وانگَهی قَرنِ هشتم ایرانِ ، یعنی چه ؟ باید مُشَخَّص شود که قَرنِ هشتم هِجری قَمَری است یا خورشیدی یا میلادی یا ... ، نه آنکه قَرنِ هشتم ایران یا مِصر یا ...
............................................................
در صفحۀ 20 و 21 و 22 نوشته است :
چار حرفست نام آن دلبر ـ چار حرف است نامِ آن دلبَر
چار حرف است نام آنک سپهر ـ مصرعِ بالا هم باید همین گونه نوشته می شد . ( حرف است )
سیم و زر هر دو درو آب و بهم ناممزوج ـ سیم و زَر هر دو در او آب و به هم نامَمزوج
گه بود حقۀ سیماب و درو مهرۀ زر ـ گَه بُوَد حُقّۀ سیماب و در او مُهرِۀ زَر
اجتماع مه و مهرست بدو در همه وقت ـ اجتماع مَه و مِهر است بدو در همه وقت
نتوانی بدر آوردن الی یوم خروج ـ نَتَوانی به در آوَردَن اِلی یَومِ خُروج
بر لبش چون بلطف آب فشاند ـ بر لَبش چون به لُطف آب فِشاند
مشکلی آمدست در پیشم ـ مُشکلی آمده است در پیشم
که نه خنثی و نه زنست و نه مرد ـ که نَه خُنثی و نَه زن است و نَه مَرد
گشته چون آفتاب عالَم گیر ـ گَشتِه چون آفتاب عالَمگیر
که صورتِ صحیحِ تمامِ موارد جُلُوِ هر مِصرَع نوشته شد .
............................................................
در صفحۀ 22 نوشته شده است : دختر خانمهای باهوش و آقا پسرهای زیرک ؛ ما بُزرگترها نتونستیم ( نتوانستیم ) جوابی برای این چیستانها پیدا کنیم ، اُمیدوارم شماها بتونین ( بتوانید ) به این چیستانها پاسُخ بدید ( بدهید ) .
ـ در اینجا زبانِ مِعیار با زبانِ مُحاوره قاطی شده است و دوگانگی به وجود آمده است . وقتی در بارۀ ابن یمین صُحبَت می شود بهتر است زَبان و اَدَبِ فارسی را رعایَت کرد .
ـ وقتی بُزرگترها نتوانسته اند به این چیستانها پاسُخ بدهند ، تَوَقُّع دارید بَچِّه ها پاسُخ بدهند ؟ اگر چُنین توقّعی دارید لااَقل مطلب درست نوشته شود تا بَچِّه ها در خوانِشِ آن مُشکِل نداشته باشند .
............................................................
در صفحۀ 24 نوشته شده است : فَریُومَد یکی از روستاهای شَهرستانِ میامی است و در مسیرِ میامی به سَبزوار قَرار دارد .
ـ دَقیق و به روز شدۀ آن چُنین است : فُرومَد یکی از روستاهای شَهرستانِ مَیامی است و در مسیرِ میامی به داوَرزن قَرار دارد .
............................................................
در صفحۀ 25 تحتِ عُنوانِ جاذِبِه های تاریخی و گَردِشگَری فَریُومَد نوشته شده است : کاروانسَرای شاه عبّاسی ، حُسینیۀ روستا ، ...
ـ اوّلاً ؛ روستای فُرومَد هیچ گونه کاروانسَرایی ندارد .
ـ ثانیاً ؛ روستای فُرومَد سه حُسینیّه ( در مَحَلّۀ پشند ، جنان ، بالا ) دارد و هیچ کُدامَش جاذِبِۀ تاریخی ندارد چون هر سه تازِه ساز است .
............................................................
در همان صفحۀ 25 نوشته شده است : در حَوالی آرامگاه شیخ حسن جوری ، بازماندِه های شهرِ قَدیمی جور قَرار دارد که آثارِ قَلعِه ها و بُرج و بارویِ موجود از عَظَمَتِ گُذشتِۀ آن شهر در 700 سال پیش حِکایَت دارد .
ـ در حَوالی آرامگاه شیخ حسن جوری تَلِّ خاکی است . بَعید به نَظَر می رسد که آنجا یک قَلعِه بیشتر بوده باشد .
............................................................
در صفحۀ 27 نوشته شده است : برخی زنانِ روستا در کِنارِ فَعّالیّتهای زراعی و دامداری به تولیدِ صَنایعِ دستی به خُصوص بافتِ کَرباس و فَرش اشتغال دارند .
ـ سالهاست که از بافتِ کَرباس در روستا خَبری نیست .
............................................................
در صفحۀ 33 نوشته شده است : « لوبیا پُلوی قرومدی ، ماش پُلو ، قُروتی ، قاتقی ، آش جوش باره ، کامِه جوش ، کاچیرمه ، دنی ، فطیر مسکه ، اشکنه ماش و ... رایجترین غذاهای محلّی روستای فَریُومَد هستند . »
اَوّلاً ؛ قرومدی نیست ، فُرومَدی است .
ثانیاً ؛ دنی نیست ، دَمی است .
ثالِثاً ؛ فَطیر مِسکه غذا نیست ، نان است . نانی که هنگامِ پُخت داخِلَش مسکِه یا کَرِه دارد .
رابِعاً ، لوبیا پُلُوِ فُرومدی غَذای مَحَلّی روستای فُرومَد است نه فَریُومَد !
خامِساً ؛ برای موجودِ غیرِعاقل فعلِ جمع به کار نمی بَرند ، باید نوشت : رایج ترین غَذاهای مَحَلّی روستای فُرومَد است .
چند موردِ دیگر در این زمینه :
صفحۀ 26 : خانه های روستاییان ... با سَقفهای گُنبدی و تیری مُسَطَّح ساخته شده اند ( شده است ) .
صفحۀ 26 : این قناتها قِدمَتِ چند صَد سالِه دارند ( دارد ) .
صفحۀ 27 : اَنار ، گِردو ، توت ... محصولاتِ باغی عُمدِۀ فَریُومَد هستند ( است ) .
صفحۀ 28 و 29 : گَندم ، جو ، پَنبه ، ... از محصولاتِ زراعی این روستا هستند ( است ) .
صفحۀ 30 : کَمِه ، کَرِه ، ... جُزء تولیداتِ مُهِمِّ دامی در این روستا هستند ( است ) .
صفحۀ 30 : ماهیهای پَرورشی ، عَسَل و اَبریشم نیز محصولاتِ دیگرِ این منطقه است . ( این مورد صحیح نوشته شده است . )
صفحۀ 31 : گِردو ، بادام ، ... از جُمله سوغاتیهای روستای فَریُومَد هستند ( است ) .
صفحۀ 33 : لوبیا پُلو ، ماش پُلو ، ... رایج ترین غَذاهای مَحَلّی روستای فَریُومَد هستند ( است ) .
صفحۀ 34 : بدست ( به دست ) آوردید .
غلط ننویسیم ، ص 353 ـ 355
............................................................
عینِ مطالبی که در این کتاب در بارۀ فُرومَد آمده است در فَضای مَجازی دیده می شود . برای نوشتنِ کتاب از هَرزنویسیهای فَضایِ مَجازی استفادِه نمی کنند بَلکِه نویسنده باید قَدَم را با قَلَم همراه نماید و عَلاوه بر تحقیقِ کتابخانِه ای از تحقیقِ میدانی هم استفاده کند . بَدیهی ترین کار آن است که نویسندِه آنچه را نوشته با آمَدنِ به فُرومَد آن را راستی آزمایی کند . وقتی کتابی برای کودَکان نوشته می شود باید از نَظَرِ اِملایی دُرُست نوشته شود ، با واقعیَّت هم مُطابِق باشد و کودَکان از ابتدا مَطالبِ دُرُست را یاد بگیرند . اینکه نویسنده ای ظاهِراً دکتری زبان و اَدَبِیاتِ فارسی داشته باشد و کتابِ کودَکان را در این سَطح بنویسد شایستِه نیست ، مَعصیَت از هر کِه صادر شود ، ناپَسندیدِه است و از عُلما ناخوب تر ، خُداوندِ عِلم را چون به اِسارَت بَرَند ، شَرمساری بیش بَرَد .
راهنَمای ویرایش ، دکتر غُلامحسین غُلامحسین زادِه ، انتشاراتِ سَمت ، چاپ اوّل ، تابستان 1379
زَبان و نِگارِش فارسی ، دکتر حسن احمدی گیوی و دیگران ، انتشارات سَمت ، چاپ شانزدهم ، تابستان 1379
غَلَط نَنویسیم ، ابوالحسن نَجَفی ، مرکز نشر دانشگاهی ، چاپ نهم ، 1378
اَحوالِ ابن یمین ، نوشتِۀ غُلامرضا رَشیدیاسمی ، به کوششِ مهدی یاقوتیان ، نشر صالح ، چاپ اوّل ، 1401
myaghoutian@yahoo.com