زنده­ یاد باستانی ‌راد ، فَردی است که به واسطۀ عَلاقۀ شَخصی خود ، عُمری را در شهرها و روستاها گَشته و مجموعۀ شگَرف گرانبَهایی از نُسَخِ خَطّی را شناسایی و گِردآوری کرده و به عبارَتی آنها را حِفظ و از خَطَرِ نابودی و گُم شدن نجات داده است . او مجموعۀ خود ، مُتَشَکِّل از هزار و اَندی نُسخِه را به دانشگاه تهران و مَجلِس واگُذار کرد . برخی از این نُسَخ ، تَک نُسخِه و دَریچه نویی هستند در شِکافِ دیوارِ تاریکِ تاریخ ... آنچه در میانِ نُسخِه ‌پَژوهان به میان می ‌آید . وی در گُمنامی درگُذَشت و از آنچه او کرد قَدردانی دَرخوری نشد ! روحَش شاد و یادش ماندگار !

آنچه زنده‌یاد ایرَجِ اَفشار دربارۀ مرحوم باستانی‌ راد در کتابِ نادِرِه ‌کارانَش آورده در تَصویر ذیل مُشاهِده می‌ کنید :

حُسینعلی باستانی راد ( ؟ ـ 1360 )

روزگاری است که آدَمی از دَرگُذَشتِ دوستان و اُدَبا حَتّی کَسانی که در همین تهران در می­ گُذَرند ، بسیار دیر آگاه می ­شود . از جُمله چندی پیش مُطَّلِع شدیم که حُسینعَلی باستانی راد از فُضَلایِ کِتابشناس و کِتاب ­باز وَفات کرده است . سِنَّش به نَزدیکِ هفتاد و پنج رسیده بود ، مُتَأسِّفانه هَنوز از تاریخِ تَوَلُّد و وَفاتِ او به طورِ دَقیق مُطَّلِع نشده­ ایم .

آن مرحوم شوقی و بَصیرتی واقِعی در جَمع کردنِ تَمامِ نُسَخِ خَطّی داشت . نخُستین بار حُدودِ بیست سالِ پیش مَجموعِۀ نُسَخِ خَطّیِ خود را که نَزدیک به یک هِزار مُجَلَّد بود به کتابخانۀ مَرکَزی دانشگاهِ تهران فُروخت . یادَم است که در مُصاحِبَت سَیِّد صادِق گوهَرین و مُحَمَّدتَقی دانش ­پَژوه و شاید مرحوم سَیِّدمُحَمَّد مِشکوة به تَقویمِ آن پَرداختیم تا آن گَنجینۀ مُهِمّ به دانشگاه اِنتِقال یافت . پَس از آن دو یا سه بار کتابهایی را که به تَفاریق جَمع کرده بود به طورِ پَراکَنده به کتابخانه­ های دانشگاه و مَجلِس و سِنا فُروخت . باید گفت که : آن مرحوم حَقّاً در راهِ نِگاهبانی نُسَخِ خَطّی و جَمع ­آوَری آنها زَحَماتِ بسیار کشید .

رَسمَش بر این بود که در اَوَّلِ هر کتابی شَرحی به اَندازۀ لازم در مُعَرِّفیِ مُؤَلِّف و کتاب و نُسخِه می ­نوشت همۀ کتابهایی که به دانشگاه داد ، این تَعرِفه را داراست . خَطَّش خوب بود و فَضلَش در شِعرشِناسی بیش از رشته­ هایِ دیگرِ اَدَبی بود . دیوانِ ابنِ ­یَمین فَریُومَدی را به سَعیِ خود تَصحیح کرد و به چاپ رسانید . بهترین چاپِ آن دیوان است ( تهران ، 1344 ) . 1

1 ـ آینده ، سال 7 ، شمارۀ 3 ( خُرداد 1360 ) ، ص 247 .